Thông tin cho người bệnh lọc máu liên tục ( Continuous Renal Replacement Therapy - CRRT)

1. Lọc máu liên tục ( CRRT) là gì?

• Lọc máu là biện pháp rút máu cơ thể ra ngoài qua máy lọc máu, máu sẽ đi qua quả lọc để loại bỏ các chất thải, các chất gây độc cho cơ thể cũng như dịch dư thừa ra khỏi cơ thể, sau đó máu sẽ được đưa trở về cơ thể người bệnh. Có nhiều loại máy lọc máu khác nhau được sử dụng trên lâm sàng, nhưng các máy này có chung nguyên lý hoạt động.

• Liệu pháp điều trị thay thế thận liên tục hay còn gọi là lọc máu liên tục (có thuật ngữ tiếng Anh là continuous renal replacement therapy, thường được gọi tắt là CRRT) là một loại lọc máu đặc biệt được thực hiện cho những người bệnh nặng nằm ở khoa hồi sức, những người bệnh này có suy thận và có tình trạng huyết động hay tình trạng tim mạch không ổn định nên không thể thực hiện được lọc máu ngắt quãng. Ngoài ra, lọc máu liên tục cũng được áp dụng cho một số người bệnh không có bệnh thận mà cần lọc một độc chất ra khỏi cơ thể.

• Lọc máu ngắt quãng hay còn gọi chạy thận định kỳ (có thuật ngữ tiếng Anh, intermittent haemodialysis, thường được gọi tắt là IHD) là một thủ thuật thực hiện cho người bệnh định kỳ tại các cơ sở y tế và có thể được xuất viện trong ngày nếu tình trạng bệnh ổn định. Lọc máu ngắt quãng thường được thực hiện cho người bệnh có bệnh thận mạn giai đoạn cuối, thường được thực hiện 2-3 lần/tuần, mỗi lần lọc kéo dài 3 – 4 giờ. Lọc máu ngắt quãng (IHD) cũng thực hiện trong bệnh viện cho những người bệnh có suy thận cấp nhưng có tình trạng huyết động ổn định.

• Lọc máu liên tục (CRRT) ít gây hạ huyết áp so với lọc máu ngắt quãng (IHD) và được thực hiện liên tục ít nhất trên > 12 giờ, thường kéo dài 20-24 giờ một ngày, có thể kéo dài nhiều ngày liên tục, nhằm loại bỏ liên tục các chất thải và chất lỏng ra khỏi cơ thể người bệnh. Khi lọc máu liên tục (CRRT) thường cần phải dùng thuốc chống đông để giữ cho quả lọc không bị đông máu.

2. Ai cần phải lọc máu liên tục?

• Khoảng 5% ​​người bệnh nhập viện có tổn thương thận cấp hay suy thận cấp. Người bệnh nặng nằm điều trị tại khoa Hồi sức, tỷ lệ tổn thương thận cấp khoảng 40-60%. Nhiều yếu tố góp phần gây tổn thương thận cấp ở người bệnh nằm điều trị tại khoa hồi sức như tình trạng sốc (người bệnh có tụt HA do các nguyên nhân), nhiễm trùng, thuốc hay độc chất…

• Khoảng 25% người bệnh hồi sức bị tổn thương thận cấp có chỉ định lọc máu. Lựa chọn lọc máu ưu tiên cho những người bệnh nặng này là lọc máu liên tục (CRRT), đặc biệt là khi người bệnh có huyết động không ổn định, phải dùng thuốc vận mạch (thuốc nâng huyết áp).

• Một số người bệnh có chức năng thận bình thường cũng cần lọc máu liên tục (CRRT) để lọc và thải các chất độc ra khỏi cơ thể trong một số bệnh lý như: Viêm tuỵ cấp nặng có tổn thương đa cơ quan, ngộ độc, COVID-19 nguy kịch hay toan chuyển hoá do thuốc…

3. Lọc máu liên tục được thực hiện như thế nào?

• Sau khi đánh giá người bệnh có chỉ định lọc máu liên tục (CRRT), các bác sĩ sẽ giải thích cho người bệnh và thân nhân về chỉ định cũng như các bất lợi / biến chứng liên quan đến quá trình lọc máu liên tục (CRRT).

• Người bệnh hoặc người đại diện của người bệnh sẽ được tư vấn và ký giấy đồng thuận

• Bác sĩ sẽ tiến hành đặt kim luồn (thường được gọi là catheter lọc máu) vào một tĩnh mạch lớn ở vùng bẹn hoặc cổ để rút máu ra khỏi cơ thể. Kim luồn này sẽ được kết nối với máy lọc máu qua một hệ thống ống dẫn.

• Máu của người bệnh sẽ theo hệ thống ống này đến máy lọc máu, máu sẽ đi qua quả lọc để loại bỏ các thành phần gây độc hay dịch dư thừa cho cơ thể. Sau đó, máu sẽ được đưa trở về lại cơ thể người bệnh cũng qua hệ thống máy lọc máu.

• Thời gian lọc máu liên tục (CRRT) thường kéo dài 20-24 giờ trong ngày và trong nhiều ngày đến khi thận người bệnh phục hồi.

• Thông thường một quả lọc máu liên tục trung bình sẽ được sử dụng 24-36 giờ mới cần thay quả lọc mới, tuy nhiên trong một số bệnh lý, quả lọc máu nhanh đông hơn, chỉ sử dụng được trong 8-18 giờ và cần thay quả lọc thường xuyên hơn.

4. Người bệnh phải lọc máu liên tục trong bao lâu?

Lọc máu liên tục (CRRT) được tiến hành cho đến khi người bệnh bắt đầu có dấu hiệu phục hồi của thận hoặc cho đến khi huyết áp người bệnh ổn định hơn và có thể chuyển sang lọc máu ngắt quãng (IHD).

5. Những dấu hiệu cho thấy thận đang hồi phục là gì?

• Dấu hiệu đầu tiên khi chức năng thận hồi phục là người bệnh bắt đầu có nước tiểu. Hầu hết người bệnh phải Lọc máu liên tục (CRRT) là do vô niệu hoặc thiểu niệu. Tuy nhiên, ngay cả khi người bệnh bắt đầu ra nước tiểu, khả năng lọc của thận cũng cần một thời gian dài hơn để phục hồi. Có thể mất vài tuần hoặc vài tháng trước khi thận có thể lọc các chất hòa tan và loại bỏ chất thải.

• Có thể mất vài tháng hoặc lâu hơn để thận hồi phục chức năng sau suy thận cấp. Nếu trước khi nhập viện, người bệnh có chức năng thận bình thường, tuổi trẻ và không bệnh nền, chức năng thận của người bệnh có hơn 90% cơ hội hồi phục.

6. Những biến chứng liên quan đến lọc máu liên tục?

• Có những biến chứng liên quan đến lọc máu liên tục (CRRT). Một số biến chứng thường gặp có thể kể ra đây như:

• Tụt huyết áp. Tụt huyết áp khi lọc máu liên tục (CRRT) xảy ra ít hơn so với lọc máu ngắt quãng (IHD).

• Hạ thân nhiệt.

• Rối loạn đông máu, chảy máu bất thường do phải sử dụng các thuốc kháng đông.

• Tăng nguy cơ nhiễm trùng liên quan đến đặt kim luồn (catherter lọc máu).

• Các biến chứng liên quan đến việc đặt kim luồn (catheter lọc máu) như đâm trúng động mạch, chảy máu, huyết khối tĩnh mạch…

• Khó chịu cho người bệnh do phải giảm vận động chân có đặt kim luồn (catherter lọc máu) trong thời gian dài.

• Tăng nguy cơ loét tì đè do giảm vận động chân cũng như hạn chế xoay trở trong thời gian lọc máu.