Thông tin cho người bệnh mở ống mật chủ dẫn lưu T

1. Ống mật chủ là gì?

Ống gan chung tạo nên bởi sự hợp nhất giữa ống gan phải và ống gan trái.

Túi mật là một cơ quan thuộc hệ tiêu hóa có hình quả lê, nằm áp vào hố túi mật ở mặt tạng thùy gan phải. Ống mật chủ được tạo thành bởi sự hợp lưu của ống gan chung và ống túi mật. Đây là ống dẫn mật chính, dẫn mật từ các ống mật trong gan xuống đường ruột để tiêu hóa thức ăn.

2. Ống dẫn lưu T (ống Kehr) là gì?

ODL T là một ống hình chữ T thường được đặt vào ống mật chủ trong các phẫu thuật có mở vào ống mật chủ để dẫn lưu dịch mật ra ngoài. Ống gồm ba ngành: ngành ngắn trên hướng về ống gan chung, ngành ngắn dưới hướng về phía cơ vòng Oddi, ngành dài xuyên thành đường mật và xuyên thành bụng dẫn dịch mật ra ngoài.

Nhờ cấu tạo hình chữ T, nên ODL T vừa dẫn lưu dịch mật theo các ngành ngắn vào đường tiêu hóa, vừa dẫn lưu dịch mật theo ngành dài ra ngoài.

2.1. Mục đích mở ống mật chủ, dẫn lưu T

• Mở ống mật chủ để thám sát và/hoặc can thiệp trong lòng đường mật, thường chỉ định trong các trường hợp như sỏi đường mật, hẹp đường mật…

• Dẫn lưu T để:

  • Giải áp đường mật: giúp lành vết mổ trên ống mật chủ, giúp dẫn lưu dịch mật nhiễm khuẩn

  • Dẫn lưu dịch mật: khi mổ ở tá tràng hoặc chấn thương tá tràng, theo dõi lượng dịch mật tiết ra từ gan như sau ghép gan,…

  • Tạo đường hầm để can thiệp lại vào đường mật khi cần: lấy sỏi, đặt stent,…

2.2. Quy trình tiếp nhận, điều trị

Trước phẫu thuật

BS điều trị:

• Khai thác bệnh sử, thăm khám, chỉ định cận lâm sàng liên quan: xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng, chụp X-quang ngực thẳng, CT Scan bụng, MRI gan mật (nếu cần). một số trường hợp có thể phải thực hiện siêu âm qua nội soi (EUS) trước khi tiến hành phẫu thuật

• Lên chương trình phẫu thuật, giải thích bệnh, phương pháp phẫu thuật, nguy cơ, biến chứng phẫu thuật, cho NB ký “Giấy cam đoan chấp nhận phẫu thuật, thủ thuật”.

• Mời khám tiền mê, tiền phẫu đánh giá trước phẫu thuật: BS khám tiền mê giải thích các vấn đề liên quan đến phương pháp vô cảm, cho NB ký “Giấy cam đoan chấp nhận gây mê hồi sức”.

• Mời khám các chuyên khoa liên quan: tim mạch, chu phẫu, nội tiết, hô hấp…nếu cần.

• Điều dưỡng hướng dẫn NB:

• Nhịn ăn 8 giờ, nhịn uống 2 giờ trước phẫu thuật.

• Tắm bằng xà phòng khử khuẩn được cung cấp (Theo “Quy trình tắm bệnh trước phẫu thuật”).

• Tháo đồ trang sức, tẩy sơn móng tay/móng chân (nếu có).

Ngày phẫu thuật:

• Tắm lần hai sáng ngày phẫu thuật (Theo “Quy trình tắm bệnh trước phẫu thuật”)

• Chuyển NB đến khu phẫu thuật khoa Gây mê – Hồi sức.

• Thông thường trong 24 giờ đầu sau phẫu thuật, NB được chăm sóc tại phòng Hồi tỉnh.

• Chuyển NB trở lại Khoa Ngoại Gan – Mật – Tụy sau khi BS gây mê đánh giá tình trạng NB có thể theo dõi và chăm sóc tại khoa Ngoại Gan - Mật - Tụy.

Sau phẫu thuật:

• Ngoài công tác chuyên môn của các bác sĩ và điều dưỡng, có một số vấn đề chính cần lưu ý như sau:

• Xuất hiện một số triệu chứng: buồn nôn, nôn, chóng mặt do tác dụng không mong muốn của thuốc gây mê; đau vết mổ; sốt.

• Có thể ăn cháo sau phẫu thuật 6 giờ.

• NB có thể xuất viện sau phẫu thuật từ 5 – 7 ngày và mang theo ống dẫn lưu T về nhà…

Chăm sóc và theo dõi sau xuất viện

Thay băng

Cắt chỉ sau PT 7-10 ngày tại cơ sở y tế gần nhất khi vết mổ lành tốt

Vết mổ mở băng sau mổ 2 ngày không cần thay băng .

Thay băng chân ODL mỗi 3 ngày hoặc khi ướt băng

Dinh dưỡng

• Lượng nước uống trong ngày : 2lít + lượng dịch mất qua ống dẫn lưu.

• Ăn nhiều thức ăn và nước uống có nhiều chất điện giải như: nước dừa, chuối chín, cam…

• Bổ sung thêm các vitamin A, D, E, K từ cá, rau củ màu xanh thẫm hay hoa quả màu đỏ…, vitamin C giúp cơ thể tăng sức đề kháng, giúp vết mổ nhanh lành.

• Bổ sung chất xơ hòa tan từ rau xanh, yến mạch, đậu…để tăng cường hoạt động hệ tiêu hóa, phòng táo bón, tiêu chảy và làm chậm hấp thu chất béo sau ăn.

• Chia nhỏ bữa ăn trong ngày tránh ăn quá no.

• Hạn chế các thức ăn chứa nhiều chất béo như: nội tạng động vật, đồ chiên, rán, thịt mỡ…gây khó tiêu và làm tăng nguy cơ tái phát sỏi.

• Xổ giun định kỳ 3-6 tháng /lần.

Chế độ sinh hoạt, vận động

• Khuyến khích NB vận động, đi lại

• Trong sinh hoạt phải thật cẩn thận, chú trọng nguy cơ tụt ODL, ví dụ: khi rời khỏi giường phải kiểm tra dẫn lưu có bị vướng vào thanh giường hay không

• Trường hợp ống T không ra dịch mật hoặc ra quá ít, kèm theo tính chất và màu sắc bất thường như: vàng nhạt, đỏ, có bùn mật thì NB nên đánh giá lượng nước uống vào, sỏi kẹt, gập ống, sỏi bùn, cục máu đông, …nếu sau khi uống đủ lượng nước, điều chỉnh lại vị trí dẫn lưu, bơm rửa dẫn lưu mà tình trạng không cải thiện thì tái khám ngay.

• Giữ khoảng cách từ túi chứa dịch đến chân ODL tối thiểu 60cm.

• NB không được đưa túi chứa dịch lên cao khi quan sát và di chuyển, tránh dịch chảy ngược từ ngoài vào trong gây nhiễm trùng ngược dòng.

• Để dịch ra dễ dàng và tránh nhiễm trùng ngược dòng, NB nên nằm nghiêng về phía có dẫn lưu.

• Không làm việc nặng trong thời gian 4-6 tuần sau phẫu thuật.

• Khi ho nên để một cái gối ngang bụng và ấn nhẹ vào trong để giảm áp lực lên vết mổ.

Theo dõi

• Theo dõi màu sắc, số lượng, tính chất dịch dẫn lưu hằng ngày.

• Cột ODL T đúng ngày và đúng cách theo hướng dẫn của BS và điều dưỡng trước xuất viện.

• Nếu sau cột ống T, NB có triệu chứng : đau bụng, căng tức vùng hạ sườn phải, sốt, chảy dịch chân ODL thì mở ODL T cho dịch chảy ra, không cột lại và đến bệnh viện tái khám sớm

• Theo dõi chân ODL và vùng da quanh dẫn lưu T hằng ngày, nếu có sưng, nóng, đỏ, đau thì thay băng hằng ngày.

• Nếu thay băng mà tình trạng này không cải thiện hoặc vùng sưng, nóng, đỏ, đau lan rộng nhanh thì tái khám ngay.

• Nên thay băng chân ODL ngay sau khi tắm.

• Ngừa rơm lở da: Khi tháo băng phải nhẹ nhàng, nếu NB có dị ứng băng keo nên sử dụng băng keo giấy, giữ da luôn sạch và khô, nếu có rơm lở da nên dùng thêm các sản phẩm có lớp Barrier film như: Cavilon, Askina… để bảo vệ da.

• NB được hẹn tái khám sau 1-3 tuần tùy thuộc vào tình trạng bệnh. Các cận lâm sàng có thể thực hiện ki tái khám bao gồm: xét nghiệm máu, siêu âm ổ bụng, chụp X-quang đường mật qua ống T…

• Tái khám ngay nếu có các triệu chứng bất thường:

  • Sốt cao liên tục trên 39°C, lạnh run.
  • Đau bụng nhiều.
  • Buồn nôn, nôn.
  • Trướng bụng.
  • Da hoặc niêm mạc mắt có màu vàng.
  • Chân ODL rỉ dịch, có mùi hôi.
  • Mệt

Mọi chi tiết xin liên hệ

028.39525553 hoặc 028.39525558