Hướng dẫn sử dụng thuốc kháng đông kháng vitamin K – warfarin, acenocoumarol

1. Thuốc kháng đông là gì và tại sao bạn phải uống thuốc kháng đông?

Cục máu đông được hình thành theo con đường đông cầm máu bình thường của cơ thể sẽ giúp ngừng chảy máu khi có tổn thương mạch máu xảy ra. Tuy nhiên khi cục máu đông được hình thành bất thường trong cơ thể sẽ rất nguy hiểm, vì nó có thể theo dòng máu đi đến các cơ quan và có thể gây tắc nghẽn các mạch máu tại các cơ quan, dẫn tới thiếu máu nuôi cơ quan đó (nguyên nhân của tai biến mạch máu não, nhồi máu cơ tim cấp, nhồi máu tạng, hoại tử chi,…).

Thuốc kháng đông còn được gọi là “thuốc làm loãng máu” nhưng thực chất các thuốc này không làm loãng máu của chúng ta mà được kê đơn nhằm ngăn chặn sự hình thành mới cục máu đông bất thường hoặc ngăn chặn cục máu đông đã có trở nên lớn hơn. 

• Bạn KHÔNG được tự ý sử dụng thuốc kháng đông mà phải được bác sĩ kê đơn.

• Bạn sẽ được theo dõi chặt chẽ trong quá trình sử dụng thuốc bởi bác sĩ, dược sĩ.

• Thuốc kháng đông kháng vitamin K là một trong các thuốc kháng đông đường uống được sử dụng phổ biến tại Việt Nam (warfarin và acenocoumarol).

Bác sĩ sẽ kê đơn thuốc kháng đông kháng vitamin K khi bạn có một trong các tình trạng sau đây:

• Rung nhĩ (một dạng rối loạn nhịp tim)

• Sau nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ 

• Có van tim nhân tạo (cục máu đông có thể gây kẹt van, đặc biệt là van cơ học)

• Sửa van có sử dụng vòng van nhân tạo

• Cục máu đông ở chân hoặc phổi

2. Tại sao bạn cần làm xét nghiệm máu khi dùng thuốc kháng vitamin K?

Có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc kháng vitamin K. Do đó, để theo dõi tác dụng của thuốc, cần dựa vào một chỉ số gọi là INR. Xét nghiệm máu kiểm tra INR giúp cho bác sĩ, dược sĩ ước lượng được liều thuốc kháng vitamin K bạn cần phải dùng. INR càng cao thì càng tăng nguy cơ chảy máu, INR càng thấp thì càng tăng khả năng tạo cục máu đông.

Để đảm bảo duy trì INR trong giới hạn cho phép, bạn sẽ được bác sĩ cho làm xét nghiệm INR định kỳ và bạn cần phải tuân thủ việc theo dõi này. Bác sĩ sẽ thông báo cho bạn biết về phạm vi INR mục tiêu bạn cần phải đạt được. Mỗi loại bệnh lý sẽ có phạm vi INR mục tiêu khác nhau.

3. Bạn cần lưu ý gì về liều lượng và cách dùng thuốc kháng vitamin K?

Liều điều trị của thuốc kháng vitamin K thay đổi tùy theo từng bệnh lý ở mỗi người, bác sĩ hoặc dược sĩ sẽ điều chỉnh liều thuốc cho từng người bệnh cụ thể.

Thuốc kháng vitamin K nếu uống không đủ liều hoặc quá liều đều có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm. Do đó, bạn cần phải tuân thủ tuyệt đối liều lượng thuốc theo hướng dẫn của bác sĩ, không được tự ý bỏ liều hoặc tự ý tăng/giảm liều. Thuốc kháng vitamin K có thể uống lúc no hoặc lúc đói nhưng phải uống cùng một thời điểm mỗi ngày.

Thuốc kháng vitamin K dạng viên có thể bẻ được. Để đảm bảo uống đúng liều bác sĩ đã kê đơn, có thể chia nhỏ viên thuốc với dụng cụ hỗ trợ bẻ thuốc để tránh bị nát thuốc, hàm lượng chia được chính xác hơn.

4. Bạn phải làm gì khi quên uống thuốc kháng vitamin K?

Nếu bạn quên một cử thuốc kháng vitamin K và nhớ ra trước nửa đêm của ngày hôm đó, bạn hãy uống thuốc ngay khi nhớ ra.

Nếu bạn quên một cử thuốc kháng vitamin K và mãi đến ngày hôm sau bạn mới nhớ ra, bạn không được uống bù cử thuốc đã quên đó.

Nếu bạn quên uống thuốc trên 2 ngày, hãy đi tái khám sớm để được xét nghiệm chỉ số INR.

5. Bạn có cần kiêng cử các thực phẩm giàu vitamin K hay không?

Cơ thể sử dụng vitamin K để hình thành cục máu đông. Thức ăn chính là nguồn cung cấp vitamin K chủ yếu cho cơ thể.Vitamin K rất quan trọng trong chế độ ăn lành mạnh hàng ngày của mỗi chúng ta. Tuy nhiên, vì cơ chế tác động của thuốc kháng đông này có liên quan đến vitamin K nên sự thay đổi lượng vitamin K trong máu sẽ ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc. Do đó, bạn cần có kế hoạch ăn uống điều độ nhằm duy trì ổn định lượng vitamin K nhập vào cơ thể.

Vitamin K được tìm thấy trong hầu hết các loại thực phẩm, nhưng đặc biệt nhiều trong các loại rau củ có màu xanh.

→ KHÔNG KIÊNG hoàn toàn thức ăn có chứa vitamin K, nhưng nên ĂN CÙNG MỘT LƯỢNG ỔN ĐỊNH MỖI TUẦN

Một số thực phẩm khác cũng được ghi nhận là có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc kháng đông kháng vitamin K (Bảng 2). Không nên đưa vào cơ thể một lượng lớn các thực phẩm này.

Bất cứ khi nào bạn có thay đổi lớn trong chế độ ăn uống hoặc nghi ngờ thức ăn ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc kháng đông, bạn cần liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn và có thể cần phải xét nghiệm lại chỉ số INR sau đó để điều chỉnh liều thuốc kháng đông.

6. Bạn có được uống rượu bia hay hút thuốc lá không?

KHÔNG NÊN hút thuốc lá và uống rượu bia trong khi đang dùng thuốc kháng vitamin K vì có thể làm thay đổi tác dụng của thuốc.

7. Bạn có được dùng thực phẩm bổ sung và thảo dược không?

Bạn CÓ THỂ dùng thực phẩm bổ sung hoặc thảo dược nhưng phải trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng vì chúng có thể ảnh hưởng đến tác dụng của thuốc kháng vitamin K.