Phòng ngừa biến chứng của tăng huyết áp

1. Định nghĩa và phân độ tăng huyết áp

• Tăng huyết áp là khi huyết áp tâm thu (huyết áp tối đa, số trên) ≥140mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương (huyết áp tối thiểu, số dưới) ≥ 90mmHg.

• Tăng huyết áp thường diễn tiến âm thầm và không có triệu chứng, nhưng lại gây nhiều biến chứng nguy hiểm có thể dẫn đến tàn tật hoặc tử vong. Vì vậy tăng huyết áp được gọi là “kẻ giết người thầm lặng”

• Phân độ tăng huyết áp (Theo hội tăng huyết áp thế giới 2020):

2. Các yếu tố nguy cơ của tăng huyết áp

• Tuổi cao

• Tiền sử gia đình có người tăng huyết áp

• Rối loạn mỡ máu

• Đái tháo đường

• Ăn mặn

• Hút thuốc lá

• Uống nhiều rượu/ bia

• Thừa cân, béo phí

• Ít vận động thể lực

• Căng thẳng, lo âu

3. Một số biến chứng của tăng huyết áp

• Đột quỵ:

  • Thiếu máu não cục bộ: Tăng huyết áp khiến hình thành mảng xơ vữa và cục máu đông. Mạch máu lên não bị bịt kín, ngăn không cho máu chảy đến tế bào của não bộ.

  • Xuất huyết não: Tăng huyết áp khiến tăng sức ép lên thành mạch máu não. Mạch máu rạn nứt, mạch máu não bị đứt hay vỡ, máu thấm vào mô não gây hại tế bào não.

• Biến chứng:

  • Suy tim, nhồi máu cơ tim

  • Suy thận

  • Tổn thương mạch máu

4. Các biện pháp phòng biến chứng tăng huyết áp

• Dùng thuốc đúng cách

  • Không tự ý dùng thuốc theo kinh nghiệm

  • Uống thuốc theo toa + Không tự ý ngưng thuốc, thay đổi liều thuốc

  • Báo bác sĩ điều trị nếu sử dụng chung thuốc khác

• Đo huyết áp ít nhất mỗi ngày một lần, tối thiểu 2 – 3 lần một tuần và ghi vào sổ theo dõi huyết áp. Nếu có dấu hiệu bất thường (đau đầu, khó thở, chóng mặt, buồn nôn, đỏ mặt,…) cần nhanh chóng kiểm tra huyết áp.

• Cách đo huyết áp đúng:

  • Lưng tựa ghế

  • Cánh tay duỗi thẳng trên bàn.

  • Nếp khuỷu tay ngang mức với tim.

  • Quấn băng quấn đủ chặt.

  • Bờ dưới bao đo ở trên nếp lằn khuỷu 2cm.

  • Chân chạm sàn.

  • Không bắt chéo chân (Ngoài ra, có thể đo ở các tư thế nằm, đúng).

  • Nghỉ ngơi trong phòng yên tĩnh ít nhất 5 - 10 phút trước khi đo huyết áp.

  • Không dùng chất kích thích (cà phê, thuốc lá, rượu bia) trước đó 2 giờ.

  • Không nói chuyện khi đang đo huyết áp.

Đối với người cao tuổi hoặc có bệnh đái tháo đường, nên đo thêm huyết áp tư thế đứng nhằm xác định có hạ huyết áp tư thế hay không.

• Thay đổi lối sống

  • Giảm muối: Giảm lượng muối được thêm vào khi chế biến thức ăn, và ngay tại bàn ăn. Tránh hoặc hạn chế sử dụng thực phẩm nhiều muối như nước tương, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn.

  • Chế độ ăn uống lành mạnh: các loại ngũ cốc, trái cây, rau, chất béo không bão hòa và các sản phẩm từ sữa và hạn chế thực phẩm nhiều đường, chất béo bão hòa.

  • Hạn chế rượu bia: Giới hạn hàng ngày được khuyến cáo cho việc uống rượu là 2 ly tiêu chuẩn cho nam và 1,5 cho nữ (10 g rượu/ ly tiêu chuẩn).

  • Giảm cân nặng: Kiểm soát trọng lượng cơ thể để tránh béo phì.

  • Ngưng hút thuốc lá và hít khói thuốc lá.

  • Hoạt động thể chất thường xuyên: Tập thể dục với cường độ vừa phải (đi bộ, chạy bộ, yoga, hoặc bơi) khoảng 30 phút từ 5-7 ngày mỗi tuần.

  • Giảm căng thẳng, suy nghĩ lạc quan, tích cực.

  • Giảm tiếp xúc với ô nhiễm không khí và nhiệt độ lạnh.