Phẫu thuật bắc cầu mạch vành

1. Hệ động mạch vành là gì?

Tim là cơ quan quan trọng, hoạt động liên tục từ khi sinh ra cho đến cuối đời, cần lượng Oxy và chất dinh dưỡng rất lớn. Động mạch vành là hệ thống mạch máu làm nhiệm vụ cung cấp máu giàu Oxy và dưỡng chất cho cơ tim. Có hai động mạch vành chính: Bên phải và bên trái, tương ứng với tim phải và tim trái.

• Thân chung mạch vành trái

• Nhánh mũ

• Nhánh liên thất trước

• Động mạch vành phải

• Phần xa động mạch vành phải

• Phẫu thuật bắc cầu mạch vành

2. Ai dễ bị bệnh mạch vành?

Bạn sẽ dễ bị bệnh mạch vành hơn những người khác nếu bạn có những yếu tố nguy cơ sau:

• Rối loạn chuyển hóa mỡ (Còn gọi là rối loạn mỡ máu, máu nhiễm mỡ, gan nhiễm mỡ)

• Đái tháo đường (Tiểu đường)

• Tăng huyết áp (Tăng xông, cao máu)

• Hút thuốc lá

• Thừa cân, béo phì

• Lười vận động

3. Tại sao phải phẫu thuật bắc cầu mạch vành?

Khi động mạch vành bị hẹp do ngấm mỡ lâu ngày tạo thành mảng xơ vữa, dòng máu đi qua chỗ hẹp khó khăn, làm cho máu nuôi phần cơ tim tương ứng bị hạn chế, dần dần dẫn đến suy tim không hồi phục. Bạn sẽ khó thở, đau ngực khi làm việc, giảm khả năng vận động. Nếu lòng mạch bị tắc hoàn toàn, bạn sẽ bị nhồi máu cơ tim.

• Hẹp lòng nhánh động mạch vành trái

• Vùng nhồi máu

Khi động mạch vành bị hẹp nặng, bác sĩ sẽ phải can thiệp hoặc phẫu thuật để tái cung cấp máu cho vùng cơ tim bị thiếu máu. Có hai phương pháp: can thiệp nội mạch (đặt stent mạch vành) hoặc phẫu thuật bắc cầu mạch vành.

Đặt stent mạch vành là phương pháp ít xâm lấn, phục hồi nhanh. Bác sĩ sẽ luồn một ống dẫn từ đùi hoặc cổ tay vào trong lòng mạch vành, bung stent ra tại vị trí hẹp, stent sẽ nong rộng lòng mạch vành bị hẹp, giúp máu lưu thông tốt trở lại. Tuy nhiên, phương pháp này chỉ thực hiện tốt khi số lượng động mạch vành bị tổn thương ít, tổn thương đơn giản. Ngoài ra, bác sĩ sẽ phải can thiệp lại sớm hơn so với bắc cầu mạch vành.

Phẫu thuật bắc cầu mạch vành được chỉ định khi số lượng động mạch vành bị tổn thương nhiều, tổn thương phức tạp.

Cầu nối mạch vành tồn tại lâu hơn stent mạch vành (>10 năm).

4. Phẫu thuật mạch vành được thực hiện như thế nào?

Bạn sẽ được gây mê để không cảm thấy đau đớn khi cuộc mổ diễn ra.

Phẫu thuật viên sẽ rạch một đường khoảng 20-25cm dọc trước ngực, chẻ đôi xương ức để bộc lộ được các cấu trúc tim. Tùy vào mức độ phức tạp của phẫu thuật và tình trạng suy tim, phẫu thuật viên sẽ quyết định sử dụng máy tim phổi nhân tạo để hỗ trợ hay không.

Đối với mỗi mạch vành bị tắc, một cầu nối sẽ được bắc từ động mạch chủ nối vào động mạch vành sau chỗ hẹp, tái cung cấp máu cho phần cơ tim tương ứng. Các cầu nối có thể được sử dụng: Động mạch ngực trong (một động mạch nằm trong lồng ngực), động mạch quay (ở cẳng tay), động mạch vị mạc nối (trong bụng), tĩnh mạch hiển lớn (ở cẳng chân).

Phẫu thuật thường kéo dài 4-6 tiếng. Khi phẫu thuật hoàn thành, phẫu thuật viên sẽ dùng chỉ thép cố định lồng ngực và may da. Chỉ thép sẽ tồn tại trong cơ thể suốt đời, trừ phi bạn yêu cầu phẫu thuật viên lấy nó ra. Ngoài sẹo mổ trên ngực, bạn còn có thể có thêm một sẹo mổ ở cẳng chân nếu tĩnh mạch hiển lớn được sử dụng.

Trong trường hợp bạn chỉ cần can thiệp lên một động mạch vành (nhánh liên thất trước), phẫu thuật bắc cầu mạch vành với đường mổ ít xâm lấn là một lựa chọn thay thế cho đường mổ kinh điển dọc xương ức.

Đường mổ được lựa chọn lúc này sẽ dài khoảng 6-10 cm, nằm ở khoang liên sườn 4 hoặc 5 bờ trái xương ức.

Phẫu thuật mạch vành ít xâm lấn có nhiều điểm ưu việt. Trong lúc phẫu thuật, bệnh nhân không cần sử dụng máy tim phổi nhân tạo nên sẽ giảm thiểu được rủi ro, lượng máu mất đi cũng ít hơn khi so với việc phẫu thuật bắc cầu mạch vành qua đường mở dọc giữa xương ức. Sau mổ, do đường mổ nhỏ hơn và không ảnh hưởng đến xương ức, bệnh nhân sẽ ít đau hơn, và thường phục hồi nhanh chóng hơn so với phẫu thuật theo đường kinh điển. Phẫu thuật bắc cầu mạch vành

5. Phẫu thuật có phải là hết bệnh?

Bệnh mạch vành là bệnh diễn tiến, phẫu thuật chỉ nhằm tái cung cấp máu cho vùng cơ tim bị thiếu máu chứ không làm mạch vành trở lại bình thường. Mạch vành vẫn sẽ tiếp tục hẹp dần, tốc độ nhanh hay chậm tùy thuộc vào việc tuân thủ điều trị của bạn.

Để bệnh mạch vành chậm tiến triển, bạn cần:

• Ngưng hút thuốc.

• Chế độ ăn uống lành mạnh, ít béo, ít ngọt.

• Tập thể dục, giảm cân.

• Dùng thuốc điều trị rối loạn mỡ máu.

• Kiểm soát đường máu tốt (nếu bạn đang bị tiểu đường)

Khi nhập viện, bạn sẽ được gặp bác sĩ phẫu thuật để được tư vấn về bệnh lý của mình, các phương án phẫu thuật hoặc can thiệp có thể thực hiện được, các biến chứng có thể gặp của mỗi phương án. Tỉ lệ tai biến và biến chứng thay đổi trên từng bệnh nhân, bác sĩ phẫu thuật sẽ tính toán các nguy cơ này và thông báo đối với từng trường hợp cụ thể.