Nghe kém và những điều cần biết
1. Quá trình nghe diễn ra như thế nào?
Con người cảm nhận âm thanh qua 2 con đường: đường khí và đường xương, trong đó đường khí đóng vai trò chủ đạo.
Âm thanh được tiếp nhận qua tai ngoài, làm rung động màng nhĩ, rung động này truyền tới chuỗi xương con rồi được truyền vào ốc tai, ốc tai biến đổi tín hiệu nhận được thành những xung điện để truyền theo dây thần kinh thính giác lên não bộ.
Não bộ phân tích âm thanh tiếp nhận từ 2 tai giúp con người hiểu được âm thanh một cách toàn diện.
Như vậy nghe là một quá trình diễn ra liên tiếp và phức tạp gồm nhiều cơ quan tham gia, nếu một trong các cơ quan bị tổn thương thì sẽ dẫn đến nghe kém.
Âm thanh được đánh giá qua cường độ (độ lớn) theo đơn vị dB, và cao độ (tần số) theo đơn vị Hz.
Tần số mà con người có thể nghe được trong khoảng 20 Hz đến 20000 Hz.
Biểu đồ các mức cường độ và tần số âm thanh trong cuộc sống hàng ngày.
2. Có bao nhiêu dạng nghe kém?
Có 3 dạng nghe kém:
Nghe kém dẫn truyền: do tổn thương tai ngoài, tai giữa.
Nghe kém tiếp nhận: do tổn thương ốc tai và sau ốc tai.
Nghe kém hỗn hợp bao gồm cả nghe kém dẫn truyền và cả tiếp nhận.
Các mức độ nghe kém:
Thính lực bình thường khi ngưỡng nghe ≤ 20 dB.
Nghe kém các mức độ nhẹ: ngưỡng nghe từ 20 - 40 dB.
Nghe kém các mức độ trung bình: ngưỡng nghe từ trên 40-70 dB.
Nghe kém các mức độ nặng: ngưỡng nghe từ trên 70-90 dB.
Nghe kém các mức độ sâu: > 90 dB.
3. Các nguyên nhân gây nghe kém?
Nghe kém có thể diễn ra từ từ hoặc đột ngột (điếc đột ngột). Điếc đột ngột được xem là một cấp cứu nội khoa, vì thế cần được chẩn đoán và điều trị càng sớm càng tốt.
Nghe kém dẫn truyền: có thể do nút ráy tai, hẹp/ teo ống tai ngoài bẩm sinh hay mắc phải, thủng màng nhĩ, viêm tai giữa thanh dịch, viêm tai xương chũm do nhiễm trùng hoặc do choles-teatoma, bệnh lí chuỗi xương con (xốp xơ tai, trật khớp xương con do chấn thương...)
Nghe kém tiếp nhận:
Điếc bẩm sinh.
Điếc do tiếng ồn: tiếp xúc với âm thanh cường độ cao kéo dài.
Điếc do lão hóa (lão thính).
Điếc do tác dụng phụ của thuốc.
Điếc do nhiễm trùng hoặc nhiễm siêu vi: viêm não, viêm màng não, nhiễm Rubella, sởi, thủy đậu...
Do khối u của thần kinh VIII, u góc cầu tiểu não.
Các bệnh lý thần kinh trung ương như nhồi máu não, xuất huyết não...
Hình ảnh u góc cầu tiểu não trái (mũi tên vàng - xanh).
4. Chẩn đoán nghe kém như thế nào?
Nghe kém được chẩn đoán bằng cách đo thính lực, trong đó đo thính lực đơn âm là chủ đạo, ngoài ra với những trường hợp không thể thực hiện đo thính lực đơn âm do một số nguyên nhân như chậm phát triển tâm thần, trẻ em, người lớn tuổi, người có bệnh lý về tâm thần... Sẽ được chẩn đoán bằng các phép đo khách quan như điện thính giác thân não (ABR), hoặc đo đáp ứng thính giác ổn định (ASSR). Ngoài ra để đánh giá đầy đủ chức năng tai giữa và tai trong, cần thực hiện thêm đo nhĩ lượng và phản xạ cơ bàn đạp.
Đo nhĩ lượng và phản xa cơ bàn đạp (hình dưới).
Diễn giải kết quả:
Kết quả bình thường: Ngưỡng nghe ≤ 20 dB.
Kết quả bắt thường: Khi ngưỡng nghe từ trên 20 dB, nghĩa là bạn có giảm thính lực theo các mức độ như trên. Giảm thính lực có thể xày ra ở 1 hoặc 2 tai, kiểu điếc dẫn truyền hoặc điếc tiếp nhận hoặc cả hai đường (điếc hỗn hợp).
5. Cần làm gì khi được chẩn đoán nghe kém?
Bác sĩ tai mũi họng sẽ tư vấn nên làm thêm xét nghiệm nào (nội soi, chụp cắt lớp vi tính, chup cộng hưởng từ....) tiếp theo để xác định nguyên nhân và đưa ra hướng giải quyết vấn để cho bạn (điều trị nội khoa, đeo máy trợ thính, phầu thuật.
