Cấp cứu đột quỵ

1. Đột quỵ là gì?

Đột quỵ là tình trạng một phần não bị hư hại đột ngột do mất máu nuôi máu mang oxy và chất dinh dưỡng lên nuôi não. Khi thiếu máu lên não, các tế bào não sẽ ngưng hoạt động và sẽ chết đi trong vòng vài phút. Hậu quả là các vùng cơ thể do phần não đó điều khiển sẽ ngưng hoạt động, dẫn đến yếu liệt nửa người, tê mất cảm giác nửa người, không nói được, hoặc hôn mê.

2. Có mấy loại đột quỵ? Tại sao đột quỵ xảy ra

2.1. Thiếu tưới máu não

Mạch máu não bị tắc làm não thiếu máu nuôi và hư hại

Có ba nguyên nhân chính

Xơ vữa động mạch: mảng xơ ở thành mạch máu dày lên dần làm hẹp lòng mạch, đồng thời kích thích tạo cục máu đông gây tắc nghẽn mạch
Tắc mạch do tim: Bệnh tim (rung nhĩ, hẹp van tim...) tạo thành cục máu đông trong tim, sau đó một cục máu này trôi lên não và kẹt lại gây tắc mạch máu não.
Tăng huyết áp làm hư hỏng và tắc nghẽn các mạch máu nhỏ trong não.Tăng huyết áp làm hư hỏng và tắc nghẽn các mạch máu nhỏ trong não.

2.2. Xuất huyết não

Hầu hết là do tăng huyết áp làm rạn nứt và tạo túi phình ở các mạch máu nhỏ, sau đó vỡ ra gây chảy máu.

2.3. Xuất huyết khoang dưới nhện

Do một động mạch có thành bị yếu phình ra dần rồi vỡ gây máu chảy vào khoang chứa dịch bao quanh não.

3. Ai dễ bị đột quỵ

Tuổi: càng lớn tuổi càng dễ đột quỵ
Tăng huyết áp
Đái tháo đường (tiểu đường)
Xơ vữa động mạch
Tăng mỡ (cholesterol) trong máu
Bệnh tim
Hút thuốc lá, nghiện rượu
Béo phì, ít vận động.....

Hậu quả của đột quỵ:

Liệt mặt, liệt nửa người
Rối loạn lời nói
Rối loạn thị giác (mờ mắt, giảm thị lực)
Mất cảm giác, không kiểm soát đi tiêu, đi tiểu
Hôn mê, liệt giường, sống thực vật

Làm sao nhận biết một người bị đột quỵ:

Triệu chứng gồm:
Méo miệng: thấy rõ khi nói, cười
Yếu tay chân một bên (đột ngột rơi đồ đang cầm, yếu không giơ lên được, đột ngột yếu chân – có thể ngã
Nói không được, hoặc nói đớ
Nếu một hoặc nhiều triệu chứng trên xảy ra đột ngột ở một người đang có vẻ khỏe mạnh, dù đang sinh hoạt, làm việc hoặc nghỉ ngơi, phải nghĩ ngay đến đột quỵ và đưa đến bệnh viện ngay

4. Đột quỵ: Mất thời gian là mất não

Đột quỵ do mạch máu não bị tắc, phải thông mạch ngay mới có thể cứu được não.

Chỉ thông được mạch máu khi đến sớm và càng sớm càng tốt
Nếu đến muộn, không còn thông mạch được nữa, việc điều trị sẽ rất khó khăn

Hai cách thông mạch

Thông bằng thuốc: nhiều người dùng được hơn, nhưng thời gian ngắn hơn – chỉ trong vòng 3 đến 4,5 giờ kể từ lúc phát bệnh
Thông bằng dụng cụ rút huyết khối: chỉ một số người dùng được (có tắc mạch máu lớn), nhưng hiệu quả cao, dùng được trong vòng 6 giờ kể từ lúc phát bệnh

TRANH THỦ TỪNG GIÂY – CỨU NGAY ĐỘT QUỴ

Mỗi phút trôi qua, gần 2 triệu tế bào não sẽ mất đi, không còn cứu được nữa
Muốn cứu người bệnh, phải tới cấp cứu trước 6 giờ kể từ lúc phát bệnh
Tới càng sớm, kết quả càng tốt
Nếu tới trong vòng 3 giờ đến 4,5 giờ: có thông mạch bằng thuốc, bằng dụng cụ rút huyết khối hoặc cả hai
Nếu tới sau 4,5 giờ (trước 6 giờ): chỉ có thể thông mạch bằng dụng cụ rút huyết khối