Phiếu thông tin điều trị phẫu thuật bệnh lý tuyến giáp
1. Tuyến giáp là gì?
Là một tuyến nội tiết gồm hai thùy và eo, hình dạng giống con bướm, thường nằm ở phần thấp của cổ. Nhiệm vụ là sản xuất hormon giáp để đưa vào máu và đến các cơ quan trong cơ thể. Hormon giáp giúp cơ thể sử dụng năng lượng, giữ ấm, và giúp não, tim, cơ và các cơ quan khác hoạt động.
2. Tại sao phải phẫu thuật cắt tuyến giáp?
Bác sĩ sẽ đề nghị phẫu thuật cắt tuyến giáp vì một trong những lý do chính sau:
Ung thư tuyến giáp.
Nhân giáp có khả năng là ung thư, có kích thước lớn, khả năng xâm lấn vỏ bao.
Nhân giáp hay phình giáp gây chèn ép tại chỗ (khó thở, khó nuốt) hay ảnh hưởng thẩm mỹ.
Nhân giáp hay phình giáp sản xuất quá nhiều hormon giáp, dẫn đến cường giáp.
Cường giáp không kiểm soát được với điều trị nội khoa.
3. Có cách điều trị nào khác ngoài phẫu thuật không?
Phẫu thuật là phương pháp điều trị triệt để nhất để lấy đi nhân giáp ung thư hay nghi ngờ ung thư.
Trong trường hợp không phải bệnh lý ung thư tuyến giáp, phẫu thuật tuyến giáp khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả.
4. Có bao nhiêu loại phẫu thuật tuyến giáp?
Tùy thuộc vào mức độ nặng của bệnh (được đánh giá qua kích thước nhân ung thư, khả năng xâm lấn vỏ bao của nhân ung thư, hạch cổ di căn), người bệnh sẽ được bác sĩ giải thích về kế hoạch phẫu thuật của mình. Kế hoạch có thể: phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp, phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp
Cắt thùy giáp: lấy đi một thùy (một nửa) của tuyến giáp. Ví dụ: nếu có một nhân giới hạn ở một thùy, sẽ cắt thùy giáp đó.
Cắt toàn bộ hay gần toàn bộ tuyến giáp: lấy đi toàn bộ hay chỉ chừa lại một ít mô tuyến giáp. Ví dụ: Phình giáp hai thùy lớn hay ung thư tuyến giáp lớn sẽ cắt toàn bộ tuyến giáp. Tuy nhiên độ rộng phẫu thuật thực tế sẽ phụ thuộc vào đánh giá của bác sĩ lúc mổ.
5. Các vấn đề sẽ được đánh giá trước phẫu thuật?
Như các loại phẫu thuật khác, tất cả người bệnh phẫu thuật tuyến giáp sẽ được đánh giá trước mổ gồm:
Hỏi bệnh sử và thăm khám
Đánh giá tim, phổi: đo điện tim, chụp Xquang phổi
Xét nghiệm máu
Ngoài ra, người bệnh còn được nội soi thanh quản để đánh giá thần kinh quặt ngược thanh quản điều khiển cơ dây thanh có hoạt động bình thường không. Có thể thêm một số xét nghiệm bổ sung tùy từng người bệnh.
6. Nguy cơ của phẫu thuật tuyến giáp là gì?
Các biến chứng có thể gặp trong phẫu thuật cắt thùy giáp bao gồm:
Chảy máu trong những giờ đầu, có thể dẫn đến suy hô hấp cấp.
Tổn thương thần kinh quặt ngược thanh quản, có thể gây khàn giọng tạm thời hay vĩnh viễn.
Phá hủy các tuyến cận giáp giúp điều chỉnh canxi trong máu, dẫn đến suy cận giáp và hạ canxi tạm thời hay vĩnh viễn. Trong phẫu thuật cắt thùy tuyến giáp, nguy cơ này sẽ thấp hơn trong phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp
Những biến chứng này thường xảy ra ở các người bệnh ung thư xâm lấn, có nạo hạch cổ, người bệnh đã từng phẫu thuật tuyến giáp hay người bệnh có phình giáp lớn thòng vào lồng ngực.
7. Tôi có cần uống thuốc thay thế hormon giáp sau phẫu thuật không?
Điều này phụ thuộc vào lượng mô tuyến giáp bị lấy đi.
Nếu cắt thùy giáp, có khả năng cao (80%) là không cần uống thuốc thay thế hormon giáp trừ khi người bệnh đang điều trị thuốc trước đó do mức hormon giáp thấp (ví dụ: bệnh viêm giáp Hashimoto) hay xét nghiệm máu sau mổ có mức hormon giáp thấp.
Sau khi phẫu thuật cắt toàn bộ tuyến giáp, người bệnh sẽ không còn nguồn sản xuất hormone giáp nên người bệnh cần uống thuốc thay thế hormon giáp suốt đời. Trong các trường hợp cắt gần toàn bộ tuyến giáp, người bệnh sẽ được theo dõi vấn đề suy giáp để đánh giá khả năng cần uống thuốc bổ sung hormone giáp sau phẫu thuật
8. Thông tin cần biết và chuẩn bị trước, trong và sau mổ?
Người bệnh sẽ được sắp xếp ngày để đánh giá trước mổ và hẹn ngày mổ.
Người bệnh cần nhịn ăn trước phẫu thuật theo các mốc thời gian như sau: thức ăn đặc (cơm, cháo…) cần nhịn trước phẫu thuật 8 giờ, bữa ăn nhẹ như sữa, nước ép cần được nhịn trước phẫu thuật 6 giờ, nước lọc trong cần được nhịn trước phẫu thuật 2 giờ. Người bệnh không nên đeo các vật dụng có giá trị trên người.
Người bệnh được gây mê, rạch da vùng cổ để cắt giáp hay cắt toàn bộ tuyến giáp. Cuộc mổ thường kéo dài 2-2,5 giờ. Người bệnh sẽ hồi tỉnh và hồi phục dần trong phòng hồi sức. Có thể có dẫn lưu ở vết mổ vùng cổ (sẽ được lấy đi sau đó) và cổ họng có thể đau do đặt ống hỗ trợ thở lúc phẫu thuật.
Khi người bệnh tỉnh hoàn toàn, sẽ được cho uống và ăn nhẹ. Người bệnh sẽ được theo dõi tại bệnh viện ngày phẫu thuật và đa số, sẽ xuất viện vào hôm sau.
9. Khi nào tôi cần tái khám ngay?
Sau khi xuất viện, nếu xuất hiện các dấu hiệu sau, người bệnh cần đến bệnh viện tái khám ngay:
Sốt
Vết mổ hay bất kỳ vị trí nào của cổ sưng, đỏ, ấn đau
Giọng nói khàn, yếu
Có triệu chứng của hạ canxi: tê quanh môi; dị cảm tay, chân; co cứng mặt, tay, chân
10. Tôi có cần giới hạn vận động sau phẫu thuật không?
Nên hạn chế các vận động mạnh trong vài ngày hay vài tuần sau phẫu thuật để hạn chế nguy cơ tụ máu vùng cổ.
Hoạt động bình thường có thể bắt đầu từ ngày đầu sau mổ.
Các hoạt động hay thể thao mạnh, như bơi lội hay nâng vật nặng nên hoãn ít nhất 10 ngày đến 2 tuần.
11. Tôi có thể có cuộc sống bình thường sau phẫu thuật không?
Khi đã phục hồi sau cuộc phẫu thuật, người bệnh có thể làm bất kỳ việc gì mà trước khi mổ người bệnh làm được. Một số người bệnh có thể suy giáp sau phẫu thuật, cần điều trị thuốc thay thế hormone giáp. Vì vậy, tất cả người bệnh phẫu thuật tuyến giáp cần tái khám theo lịch hẹn để bác sĩ đánh giá sử dụng thuốc thay thế hormon giáp.
12. Tôi cần chú ý gì trong chế độ ăn uống trong bệnh lý tuyến giáp?
Không có loại thực phẩm đặc biệt hay chế độ ăn uống bổ sung nào được coi là hữu ích trong việc điều trị các bệnh lý tuyến giáp.
Tuy nhiên nên tránh các sản phẩm có chứa rong biển vì chúng có thể ảnh hưởng không tốt và không có lợi cho những người có bệnh tuyến giáp. Ngoài ra, có một số thức ăn cần lưu ý ở những người bệnh uống thuốc thay thế hormon giáp sau phẫu thuật vì chúng cản trở sự hấp thu thuốc:
Thực phẩm giàu canxi hay bổ sung canxi: cần sử dụng cách uống thuốc ít nhất bốn giờ.
Đậu nành: nên hạn chế dùng hay cách xa thời điểm uống thuốc nhất có thể.
Cà phê: ít nhất 30 phút sau uống thuốc mới được uống cà phê.