Phiếu tóm tắt thông tin điều trị tán sỏi thận qua da

1. Thông tin chung

Sỏi thận là bệnh lý rất thường gặp, Việt Nam là nước nằm trong “vành đai sỏi”. Sỏi thận có thể gây ra các triệu chứng như đau lưng, tiểu máu nhưng đa số các trường hợp sỏi thận không gây triệu chứng gì, chỉ được tình cờ phát hiện qua siêu âm bụng và nhiều khi âm thầm phá hủy chức năng thận của bệnh nhân.

Đối với sỏi có kích thước trên 20mm thì phương pháp tán sỏi thận qua da là lựa chọn hàng đầu vì so với mổ mở, phương pháp này đã chứng minh được nhiều tính ưu việt như ít đau sau mổ và thẩm mỹ vì sẹo mổ rất nhỏ chỉ 1cm, thời gian nằm viện ngắn và giúp bệnh nhân sớm quay lại cuộc sống bình thường.

2. Phương pháp nội soi lấy sỏi thận qua da

Soi bàng quang để đặt một ống thông vào niệu quản. Sau đó thuốc cản quang được bơm vào qua ống thông này để hiện hình thận trên X quang.

Phẫu thuật viên sẽ đâm kim vào thận qua vết mổ 1 cm ở vùng hông lưng. Sau đó tạo một đường hầm đi từ ngoài da vào bên trong thận.

Đưa ống soi vào bên trong thận quan sát và dùng năng lượng laser hoặc năng lượng siêu âm tán sỏi thành những mảnh nhỏ. Những mảnh sỏi sẽ được gắp ra ngoài qua đường đi này. Khi đã gắp hết sỏi, một ống thông được đặt vào thận và đưa ra ngoài qua vết mổ.

Sau mổ 2 – 3 ngày, ống thông từ thận sẽ được rút. Người bệnh còn thêm 1 ống thông niệu quản (nằm bên trong cơ thể) sẽ được rút ra 2 – 4 tuần sau phẫu thuật.

Tùy thuộc vị trí, kích thước và độ cứng của sỏi và đặc điểm giải phẫu của thận, tỉ lệ sạch sỏi hoàn toàn có thể từ 80 – 95%. Nếu còn lại những mảnh sỏi nhỏ, chỉ cần điều trị nội khoa (nếu mảnh sỏi dưới 5mm) hoặc tán sỏi ngoài cơ thể (nếu mảnh sỏi vụn từ 5 – 10mm).

Trong trường hợp sỏi lớn hoặc nhiều viên sỏi phức tạp, có khả năng phải tiếp tục lấy sỏi thêm một vài lần sau lần phẫu thuật đầu tiên.

Do sỏi được tán vụn thành bụi (kích thước vụn sỏi nhỏ hơn 1 mm) nên đôi khi sau tán sỏi chúng tôi sẽ không đưa lại cho bệnh nhân vụn sỏi.

3. Nguy cơ của phẫu thuật lấy sỏi thận qua da

Chảy máu sau mổ phải mổ lại để cầm máu hoặc bơm thuốc tắc mạch vào mạch máu để cầm máu (2 – 4 %)

Nhiễm khuẩn niệu sau mổ (5 – 10%). Một số trường hợp nhiễm trùng nặng có thể biến chứng nhiễm trùng máu là một tình huống nặng cần điều trị rất tích cực

Tổn thương cơ quan lân cận thận như đại tràng, ruột non (< 1%)

Sót sỏi do sỏi phức tạp (5 – 10%)

4. Quy trình phẫu thuật tán sỏi thận qua da tại khoa tiết niệu – Bệnh Viện Đại Học Y Dược Tp Hồ Chí Minh

4.1. Trước phẫu thuật

Tiếp nhận người bệnh, hướng dẫn thủ tục nhập viện, thông báo những quy định cho người bệnh điều trị tại bệnh viện.

Thông tin về chi phí điều trị cho người bệnh và thân nhân. Chi phí điều trị có thể thay đổỉ tùy theo phương pháp điều trị và diễn tiến nằm viện của người bệnh.

Thực hiện các xét nghiệm trước mổ (xét nghiệm máu, nước tiểu, siêu âm, chụp X quang phổi, đo chức năng hô hấp, MSCT bụng có cản quang…) theo loại phẫu thuật và tùy theo sức khỏe của từng người bệnh.

Khám gây mê trước mổ, các chuyên khoa tim mạch, nội tiết, hô hấp (nếu người bệnh có các bệnh lý khác kèm theo) để đảm bảo an toàn trước phẫu thuật. Việc khám chuyên khoa đôi khi không thể hoàn tất trong một ngày.

Tiêm thuốc kháng sinh trước mổ (tùy theo loại phẫu thuật).

Những người bệnh đủ tiêu chuẩn để phẫu thuật (đã hoàn tất mọi xét nghiệm và khám chuyên khoa) sẽ được thông báo cụ thể thời gian phẫu thuật và hướng dẫn các chế độ dinh dưỡng trước phẫu thuật.

Buổi sáng ngày phẫu thuật, người bệnh nhịn ăn uống hoàn toàn, và chờ chuyển xuống khoa phẫu thuật. Do số lượng ca phẫu thuật khá nhiều nên thứ tự chuyển người bệnh xuống khoa phẫu thuật tùy thuộc sự sắp xếp của khoa phẫu thuật.

4.2. Sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật người bệnh nội trú ở khu vực hồi tỉnh (lầu 2) trong 8 - 24 giờ để bảo đảm an toàn sau phẫu thuật. Khi tình trạng người bệnh ổn định sẽ được chuyển khoa Tiết niệu, có thể gửi bệnh ở khoa khác hoặc tiếp tục nằm chờ ở khu vực hồi tỉnh (lầu 2) nếu khoa Tiết niệu hết giường.

Hằng ngày tại khoa Tiết niệu, bác sĩ sẽ thăm khám ít nhất 2 lần/ ngày. Nếu người bệnh và thân nhân có nhu cầu gặp bác sĩ điều trị, ngoài lúc thăm khám, vui lòng thông báo điều dưỡng phụ trách phòng bệnh để mời bác sĩ.

Thông tiểu và dẫn lưu thận sẽ được rút sau 2 -3 ngày.

Tình trạng sau phẫu thuật ổn định, người bệnh được xuất viện (3-5 ngày), và rời khỏi bệnh viện sau khi làm các thủ tục hành chánh và nhận thuốc xuất viện với những lời dặn dò của bác sĩ và điều dưỡng.

4.3. Sau xuất viện

Uống nhiều nước (> 2 lít/ngày), hạn chế những chất kích thích (rượu, bia, trà, cà phê, nước ngọt, thuốc lá …), ăn uống bình thường.

Thay băng vết mổ mỗi ngày, cắt chỉ sau 01 tuần tại địa phương và tái khám theo lịch hẹn.

Các triệu chứng khó chịu do đặt ống trong niệu quản có thể gặp bao gồm: tiểu máu, tiểu đau, tiểu nhiều lần, đau lưng khi đi tiểu... (khả năng xảy ra 30%, sẽ hết hẳn 1 – 2 tuần sau mổ).

Không vận động nặng và tập thể dục trong 1 tháng.

Tái khám ngay khi có bất kỳ các dấu hiệu bất thường như mệt, đau vết mổ, tiểu máu cục, sốt, bí tiểu. Sau khi xuất viện nếu có bất kỳ diển biến nào bất thường, người bệnh lo lắng có thể gọi điện tư vấn với bác sĩ trực tiếp điều trị qua số điện thoại cá nhân hoặc bác sĩ trực khoa Tiết niệu qua số (028)39525911