Phiếu tóm tắt thông tin điều trị bệnh não gan
1. Định nghĩa
Bệnh não gan là tình trạng rối loạn tri giác hoặc mất ý thức xảy ra ở người bệnh bị suy chức năng gan cấp tính hoặc mạn tính (chẳng hạn như xơ gan)
2. Nguyên nhân
Bệnh não gan xảy ra do tình trạng suy chức năng gan và/hoặc có luồn máu thông thương giữa tĩnh mạch cửa và tĩnh mạch chủ.
Cơ chế gây bệnh rất phức tạp, trong đó cơ chế chính là do sự tích tụ độc chất đối với thần kinh, chủ yếu là chất amoniac (NH3), làm ảnh hưởng đến hoạt động của tế bào thần kinh. Người bệnh xơ gan thường không thể chuyển hóa và khử độc chất ammoniac gây sự tích tụ bất thường chất này trong máu.
3. Chẩn đoán bệnh não gan
Chẩn đoán bệnh não gan được dựa vào các triệu chứng bất thường về tâm - thần kinh và các rối loạn vận động như hiện tượng rung vẫy, tăng phản xạ, tăng trương lực cơ và chỉ có thể được xác định sau khi đã loại trừ các nguyên nhân gây rối loạn tâm thần kinh khác.
Triêu chứng: Người bệnh có thể có các triệu chứng như giảm sự tập trung, đãng trí, rối loạn giấc ngủ, không biết mình đang ở đâu, không nhận biết người thân, lừ đừ, ngủ gà và hôn mê. Có khi có các cử chỉ hành vi bất thường như la hét, dễ kích động…
4. Xét nghiệm
Xét nghiệm máu: NH3 máu (tăng), đường huyết, xét nghiệm chức năng gan, thận, ion đồ, dấu hiệu nhiễm trùng (CRP, procalcitonin)…
Một số trường hợp cần lấy dịch não tủy để xét nghiệm loại trừ viêm màng não.
Hình ảnh học: CT scan, MRI não.
Điện não đồ nếu có thể thực hiện.
5. Chẩn đoán phân biệt
Nguyên nhân thần kinh: đột quỵ, viêm não màng não, chấn thương sọ não, u não…
Nguyên nhân chuyển hóa: rối loạn điện giải (hạ natri, tăng calci..), hạ đường huyết, tăng đường huyết, tăng ure máu,…
6. Các mức độ nặng bệnh não gan
Bệnh não gan tối thiểu: Không có triệu chứng, chỉ phát hiện bệnh qua các phương pháp đánh giá về tâm thần hoặc tâm-thần kinh.
Bệnh não gan độ I: Trạng thái hưng phấn hoặc lo âu, đãng trí, giảm sự tập trung, rối loạn giấc ngủ
Bệnh não gan độ II : Lừ đừ, ngủ gà, thờ ơ, không định hướng được thời gian, nói líu nhíu, nói lắp, có dấu rung tay khi khám
Bệnh não gan độ III: Ngủ gà, lú lẫn, hay nói nhảm, không biết đang ở đâu, có ảo giác, dễ kích động, dấu rung tay rõ, tăng phản xạ gân-cơ...
Bệnh não gan độ IV: Hôn mê, không đáp ứng với kích thích đau, thở nhanh sâu, hơi thở có mùi nồng, mất phản xạ.
7. Yếu tố thúc đẩy bệnh não gan xảy ra
Xuất huyết tiêu hóa
Nhiễm trùng
Rối loạn điện giải hạ natri, kali
Táo bón
Chế độ ăn đạm quá mức
Sử dụng thuốc ngủ, thuốc an thần
8. Phương pháp điều trị bệnh não gan
Bệnh não gan nặng có thể được theo dõi trong phòng bệnh nặng hoặc khoa hồi sức tích cực. Xem xét đặt ống nội khí quản bảo vệ đường thở và đặt ống thông dạ dày trong trường hợp hôn mê sâu.
9. Sử dụng thuốc
Thuốc điều trị tùy yếu tố thúc đẩy (nhiễm trùng, xuất huyết tiêu hóa, táo bón, hạ natri máu…)
Lactulose: để loại bỏ chất NH3 ứ đọng trong đường tiêu hóa, dùng liều lượng sao cho đi tiêu khoảng 2-3 lần/ngày. Thuốc có thể pha với nước để thụt tháo khi người bệnh hôn mê.
Thuốc khác: Kháng sinh đường ruột (Rifaximin), Acid amin phân nhánh đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, L-Ornithine L-Aspartate…