Phiếu tóm tắt thông tin điều trị xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản hoạc tĩnh mạch phình vị
1. Định nghĩa
Xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản hoặc tĩnh mạch phình vị là tình trạng chảy máu xảy ra đột ngột do vỡ các búi tĩnh mạch bị giãn hiện diện ở thực quản hoặc vùng đáy dạ dày. Nguyên nhân gây giãn các tĩnh mạch này là do tăng áp lực tĩnh mạch cửa thường xảy ra khi người bệnh bị xơ gan.
Đây là tình trạng cấp cứu nặng, cần phải nhập viện ngay nếu không có thể gây tử vong tại nhà.
2. Triệu chứng
Nôn ra máu đỏ tươi đột ngột
Tiêu phân đen hoặc có khi tiêu phân máu đỏ bầm nếu chảy máu lượng nhiều
Da nhợt nhạt do thiếu máu cấp
Ngất xỉu hoặc chóng mặt
Kết hợp dấu hiệu của bệnh xơ gan như vàng da, cổ trướng, phù chân…
3. Chẩn đoán xuất huyết tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản
Dựa trên các triệu chứng biểu hiện đã nêu ở trên, người bệnh đã biết hoặc chưa biết bị xơ gan từ trước
Xét nghiệm máu: công thức máu, đặc biệt là huyết sắc tố (Hb) đánh giá thiếu máu, xét nghiệm chức năng gan, thận để đánh giá độ nặng và tiên lượng bệnh
Nội soi thực quản dạ dày tá tràng là phương pháp chính xác để chẩn đoán tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản hoặc tĩnh mạch phình vị
Một số trường hợp cần thêm các xét nghiệm và kỹ thuật chuyên sâu đề chẩn đoán xác định và đánh giá độ nặng của bệnh.
4. Điều trị
Truyền máu (hồng cầu lắng) và dịch Natrichlorid đẳng trương để bù lại lượng máu bị xuất huyết gây tụt huyết áp và thiếu thể tích dịch lưu thông trong hệ tuần hoàn.
Kháng sinh dự phòng nhiễm trùng
Thuốc co mạch làm giảm áp lực tĩnh mạch cửa: Octreotide, Terlipressin
Nội soi thực quản dạ dày càng sớm càng tốt để cầm máu bằng cách thắt các búi giãn tĩnh mạch thực quản bằng vòng cao su hoặc chích chất keo sinh học (Histoacryl) vào tĩnh mạch phình vị.
5. Phương pháp điều trị khác
Có thể thực hiện trong trường hợp chảy máu mà không cầm máu được bằng nội soi can thiệp như:
Phương pháp đặt TIPS (Transjugular intrahepatic portosystemic shunt) là một phương pháp tạo đường thông giữa hệ mạch máu cửa và tĩnh mạch chủ trong gan.
Chụp X quang mạch máu tìm vị trí chảy máu để gây tắc mạch máu đang chảy trong trường hợp xuất huyết không thể cầm được bằng các phương pháp khác.
6. Phòng ngừa chảy máu tái phát sau khi bị xuất huyết
Người bệnh cần được theo dõi định kỳ sau khi xuất viện và sử dụng các thuốc phòng ngừa chảy máu tái phát như thuốc propranolol hoặc carvedilol. Các thuốc này phải uống liên tục theo hướng dẫn của bác sĩ.
Người bệnh phải được nội soi thực quản dạ dày định kỳ theo chỉ định của bác sĩ để kiểm tra tình trạng giãn tĩnh mạch thực quản hoặc tĩnh mạch phình vị để có kế hoạch dự phòng tiếp theo.
Tuân thủ việc tái khám và theo dõi điều trị xơ gan để hạn chế các biến chứng tái xuất hiện.