Hoài bão của những Thế hệ tiếp nối

Sáng sớm ngày 10 tháng tư năm 2023, tôi ngồi đọc lại những trang viết của Thầy, nhà giáo nhân dân, giáo sư Nguyễn Đình Hưng, mở lòng không khỏi ngậm ngùi và băn khoăn suy nghĩ. Qua bài cũng thấy rất gần những khó khăn của buổi ban đầu hình thành Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Một cảm nghĩ thấy mình nhỏ bé trước những ý tưởng lớn lao của Thầy, trước những hoài bão, trước sự quyết tâm, và những bước đi thật khoa học, khéo léo, để có thể tạo nên một Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM (UMC) như ngày nay, một hình mẫu trong hoạt động khám chữa bệnh và giảng dạy y khoa của Việt Nam.

Từ những năm 1990 không ai dám nghĩ về một UMC như vậy. Ai có thể vượt qua được những định kiến, chụp mũ: theo tư bản chủ nghĩa. Ai có đủ kiên trì và khôn khéo để tìm cơ hội, tìm con đường, tìm lý lẽ để thuyết phục không dưới 10 vị lãnh đạo của Thành phố, Bộ, Chính phủ để có được chủ trương hình thành bệnh viện của nhà trường, ngoài công tác khám chữa bệnh còn phục vụ giảng dạy y khoa hiệu quả nhất. Phải là những người Thầy thuốc chân chính, tâm huyết với nghề dạy học mới có những ý tưởng để cho sự nghiệp đào tạo nhân lực y tế phát triển tốt. Phải có bệnh viện của Trường để có thể đào tạo được thầy, trò giỏi để có được nguồn nhân lực y tế đủ đức, đủ tài trong thực tiễn nhiệm vụ.

Thầy tôi không những là người có tầm nhìn xa, có nhận định đúng về hướng phát triển tất yếu của các trường đại học khoa học mà còn là một người rất kiên trì trong định hướng của mình, rất can đảm, rất nỗ lực, rất khéo léo, và đặc biệt là rất bản lĩnh. Phải hội đủ những yếu tố trên mới có thể tạo ra được UMC và làm cho UMC đạt đến sức mạnh phát triển sau này.

Thứ nhất, xuất phát điểm phải là suy nghĩ và mong muốn có một bệnh viện thực hành cho nhà trường từ những ngày đầu yêu nghề, tâm tâm với nghề, tận tụy với tương lai của thế hệ ngành y, với sức khỏe của nhân dân. Ngoài ra, để có tầm nhìn xa và mong muốn đó đòi hỏi những người đi trước phải có kiến thức khoa học, phải có trải nghiệm học tập ở các quốc gia có nền giáo dục y khoa tiên tiến. Những ý tưởng quan trọng đó đã tạo nên bước ngoặt phát triển một bệnh viện thực hành của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh. Không có ước mơ, không có hoài bão thì không thể có được hiện thực phong phú. Tuy nhiên, con đường từ ước mơ, hoài bão đến việc có được một bệnh viện đúng chuẩn để có thể là nơi vừa giỏi chuyên môn vừa là nơi đào tạo và nghiên cứu đúng chuẩn, là nơi thực hành tốt của sinh viên y khoa là một con đường gập ghềnh khó khăn. Con đường đó rất nhiều trở ngại để đi đến đích là vì chưa có phương hướng rõ ràng, từng bước đi phải tự dò dẫm, phải xin phép, phải chứng minh. Những người bước những bước chân đầu tiên can đảm gặp rất nhiều khó khăn và thách thức bản thân họ, phải học hỏi để bước đi vững vàng hơn của những người đi sau, phải có niềm tin trong sáng, cái ý chí lành, cái hoài bão to lớn cho Nhà trường và cho thế hệ mai sau.

Thứ hai, muốn vượt qua những khó khăn, rào cản đó đòi hỏi sự kiên trì. Được biết, Thầy Nguyễn Đình Hưng đã thuyết phục nhiều như thế nào để có được sự ủng hộ của Ban Giám hiệu Nhà trường đồng ý chủ trương thành lập bệnh viện thuộc trường. Thầy từng viết: “… những khó khăn lớn là những phản ứng về chủ trương bệnh viện thực hành cơ sở khám chữa bệnh. Trong nhiều cuộc họp, cán bộ của Trường giành nhau micro để biểu lộ quan điểm không nên. Có lúc nói nặng, có lẽ vì sợ mất chỗ ngồi… Còn nhiều khó khăn nữa phải vượt qua như làm sao để có được tài chính xây dựng cơ sở khám chữa bệnh, làm sao để có thể xin được giấy phép hoạt động, làm sao để có thể sửa chữa được cơ sở hiện có thành phòng khám, làm sao để có thể có được cơ chế hoạt động như một bệnh viện tư nhân ban đầu. Không kiên trì, không quyết liệt thì không thể vượt qua những khó khăn đó.”

Thứ ba, để có thể vượt qua những khó khăn nhiều như vậy, ngoài tính kiên trì còn phải kể đến khả năng trình bày, khéo léo thuyết phục. Phải thuyết phục được các Bộ, Nhà trường chấp thuận chủ trương thành lập bệnh viện, thuyết phục các vị lãnh đạo Bộ Y tế về ý nghĩa của thành lập bệnh viện, thuyết phục các tổ chức tài chính cho vay vốn để xây dựng cơ sở vật chất, và ràng thiết bị cho bệnh viện, thuyết phục lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh về khu đất bên cạnh bệnh viện… Một cái tâm trong sáng, một tấm lòng vì mọi người, một người Thầy đầy đặn kinh nghiệm… mới có thể có được sự ủng hộ chắc về lý luận, sự khéo léo trong trình bày, thuyết phục các cấp trong việc hình thành và phát triển bệnh viện.

Thứ tư, những con người có đầy đủ khát vọng và tầm nhìn có thể thuyết phục được người đối diện mình, thuyết phục được tập thể. Những người mang trong lịch sử của mình đầy rẫy những thất bại, đầy rẫy những toan tính cho cá nhân thì không thể có được tâm, có được sự tin tưởng của nhiều người. Nhưng con người đầy uy tín, đầy tâm huyết, đầy chính nghĩa, đầy lòng thiện thì rất dễ thuyết phục được. “Không làm người khác… Vay bao nhiêu cũng có”, “Bao giờ tôi cũng được”, “Không lấy lợi ích cho mình” là những câu trả lời cho vấn đề tài chính khó khăn Viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh đã phải đối diện trong giai đoạn ban đầu. Thầy viết: chúng ta phải như thế nào thì mới có được sự đồng cảm, sự ủng hộ tuyệt vời như vậy? Tôi nghĩ rằng tất cả là do sự chân thành, do uy tín của Thầy.

Thứ năm, xin được chú trọng, xin được tài trợ, tạo ra được sự đồng lòng của tập thể Nhà trường cũng chỉ là vượt qua được một phần khó khăn. Làm sao để có được đội ngũ nhân sự cho bệnh viện, làm sao để có thể vận hành bệnh viện một cách hiệu quả? Tất cả đều như mở trong một hoàn cảnh chưa thuận lợi, một bước đi ban đầu, một bước đi thăm dò. Một bước đi táo bạo, dấn thân của người dẫn đầu, người đủ tầm nhìn sâu sắc để hiểu rằng, việc hình thành một bệnh viện thực hành là bước ngoặt vô cùng quan trọng cho nhà trường và đất nước trong việc đào tạo nguồn nhân lực y tế đủ đức, đủ tài. Chỉ có những bước đi bản lĩnh, kiên định, và cả can đảm mới có thể vượt qua được khó khăn của ban đầu để có thể có những bước đi mạnh mẽ sau đó mà thôi.

Là một giảng viên cùng thời đó lâu năm, có 18 năm giảng dạy lâm sàng tại những bệnh viện công lập Thầy Phó Hồ Chí Minh, tôi cũng có suy nghĩ và có ước mơ được làm việc, giảng dạy và phát triển bản thân mình trong môi trường bệnh viện của Trường mình. Thế nhưng, trong tôi có chút băn khoăn về việc được làm việc trong môi trường này, ước mơ có được một bệnh viện thực hành như những bệnh viện thực hành mà chúng ta thấy ở các quốc gia có nền y khoa phát triển. Nhờ nỗ lực của người thầy đáng kính này, hoài bão “TẠO” bệnh viện thực hành của Thầy đã thành hiện thực. Nhờ những nỗ lực, dấn thân và cống hiến không mệt mỏi của người thầy ấy, đã đưa ước mơ có được bệnh viện thực hành đúng chuẩn để cho những thầy thuốc tương lai được đào tạo bài bản, được học tập và rèn luyện trong môi trường thực tiễn chất lượng cao.

Làm sao có được một “chuỗi UMC”, làm sao có thể vươn tầm khu vực, làm sao có thể trường tồn. Chúng ta có hoài bão đó hay không, chúng ta có dám dấn thân với những khó khăn để đạt được hoài bão như những người đi trước đã làm được, đã dám thực hiện ước mơ đó hay không. Chúng ta, người đi sau, đang tiếp nối con đường của những người mở lối. Câu trả lời trước; Chung ta, những người con của ngôi trường “không cũ nhưng Thầy Cố tuyệt vời này” phải luôn ý thức trách nhiệm mình trước kết quả phát huy tốt nhất những thành quả đó. Cũng sẽ có nhiều khó khăn để cho thế hệ phát triển hơn nhưng so với những khó khăn mà thế hệ trước đã vượt qua và với “truyền thống” của các Thầy để lại thì chúng ta sẽ vượt qua được mà thôi. Tôi tin chắc rằng chúng ta sẽ dám bước tiếp với những bước đi mạnh mẽ, vững chắc trên con đường phát triển để đưa UMC trở thành bệnh viện đại học dẫn đầu Việt Nam và ngang tầm khu vực.

Các bạn thì sao?